Woont u permanent in Frankrijk? Dan is standaard het Franse erfrecht van toepassing op uw gehele nalatenschap. Dit geldt ook voor uw bezittingen in Nederland.
De wet (Artikel 21):
"De erfopvolging in haar geheel wordt beheerst door het recht van de staat waar de erflater op het tijdstip van overlijden zijn gewone verblijfplaats had."
Wilt u liever dat de Nederlandse regels gelden (bijvoorbeeld voor de 'langstlevende regeling')? Dat mag, maar dit gaat niet vanzelf.
De wet (Artikel 22):
"Een persoon kan als het recht dat zijn erfopvolging beheerst, het recht van de staat kiezen waarvan hij de nationaliteit bezit."
Let op: het vormvereiste
Deze keuze is alleen geldig als u haar vastlegt in een testament: uitdrukkelijk, of zo dat zij blijkt uit de bepalingen van dat testament (art. 22 lid 2). Laat haar daarom altijd duidelijk opschrijven. Mondelinge afspraken zijn niet rechtsgeldig.
Heeft u kinderen uit een eerdere relatie? Het Franse systeem kent geen bloedband tussen stiefouder en stiefkind.
Het risico:
Als uw stiefkind erft van de stiefouder (uw nieuwe partner), betaalt dit kind in Frankrijk 60% erfbelasting boven de vrijstelling.
Wat geldt er voor een stiefkind (art. 777 en 788 IV CGI):
Een stiefkind (beau-enfant) heeft fiscaal geen eigen vrijstelling en telt als niet-verwant. Bij overlijden is er €1.594 aftrek per erfdeel (als geen andere aftrek geldt), bij schenking geen aftrek. Het tarief is vlak 60%.
Uitzondering (art. 786 CGI): is het stiefkind door u geadopteerd met een adoption simple, dan telt die adoptie in bepaalde gevallen toch mee en geldt de rechte lijn (barème 5 tot 45%, aftrek €100.000). Bijvoorbeeld:
het geadopteerde kind is een kind uit een eerder huwelijk van de echtgenoot van de adoptant
een minderjarig geadopteerd kind dat minstens 5 jaar onafgebroken is verzorgd
een meerderjarig geadopteerd kind dat minstens 5 jaar als minderjarige of 10 jaar in totaal is verzorgd
Let op: zonder zo'n adoptie blijft het 60% boven €1.594. Bij substantiële nalatenschappen blijft dat duur.
Veelgemaakte denkfout: "Ik kies in mijn testament voor Nederlands erfrecht, dus dan gelden ook de Nederlandse belastingtarieven." Dit is onjuist. Frankrijk heft belasting volgens Franse tarieven. Woonde de erflater in Frankrijk, dan heft Frankrijk over zijn wereldwijde vermogen (art. 750 ter 1° CGI). Woonde hij elders, dan heft Frankrijk over wat in Frankrijk is (art. 750 ter 3°), en over alles als de erfgenaam zelf in de laatste tien jaar zes jaar in Frankrijk woonde (art. 750 ter 2°).
Alternatieven om de 60% te vermijden:
Adoptie simple: geeft alleen onder de voorwaarden van art. 786 CGI (zie hierboven) toegang tot het barème in lijn directe (5-45%, abattement €100.000)
Levensverzekering — valt buiten de nalatenschap (eigen fiscaal regime)
Schenking bij leven — let op: voor een stiefkind geldt bij schenking geen aftrek en 60%
Ik woon in NL, erflater woonde in FR
U erft een huis of geld uit Frankrijk. Waar betaalt u belasting?
Hoofdregel (Situs-beginsel):
Over vastgoed in Frankrijk (een huis) betaalt u altijd erfbelasting in Frankrijk.
De "10-jarenregel"
Had de overledene de Nederlandse nationaliteit en woonde hij/zij korter dan 10 jaar in Frankrijk? Dan ziet de Nederlandse fiscus hem/haar nog als inwoner. U moet dan ook in Nederland aangifte doen, maar u mag de Franse belasting vaak verrekenen.